Bilişsel Bilimler Romana Konu Olursa…

>

Büyük bir heyecanla sarılmıştım romana. Yazarı David Lodge hem önemli bir romancı hem de edebiyat kuramcıları arasında adı geçen bir akademik. Üstelik romanın konusu iki ilgi alanımın kesişiminde odaklanıyor. Bilişsel Bilim ve edebiyat. Roman bir solukta okunan cinsten ya da bana öyle geldi. Romanın çapkın karakteri Ralph Bilişsel Bilim konusunda bir uzman; Helen ise bilimden bihaber bir romancı.

Roman üç kanaldan ilerliyor; Ralph’ın sesli kayıtları, Helen’in günlükleri ve tanrı-anlatıcının gözünden yazılmış bölümler. Ralph aslında bilinçakışının kaydını yapmaya çalışıyor. Helen’in günlükleri de benzer şekilde bir içebakış kanalı aslında. Her ne kadar bu tür içebakış kayıtları küçük kayıt cihazları icat edilmeden çok önce psikolojide Wundt tarafından denenmiş ve sonradan eleştirisi çokça yapılmış olsa da romanı kahramanı Ralph bu yöntemi deniyor. Gerçi bu deneyi çok da ciddiye alarak yapmaz; zaten hınzır bir karakterdir. Tüm sırlarını, aklından geçen tüm utanç verici fantezilerini kaydeder. Romanın güzel tarafı, en azından beni başlangıçta heyecanlandıran kısmı bilişsel bilim konularıyla kurmaca yazarlığı arasında bir bağ kuracağını ve roman ilerledikçe bu bağın romanın yapısına / kurgusuna dönüşeceğini ya da en azından katkıda bulunacağını vaat etmesiydi. Bütün bu bilişsel süreçlerin, düşüncelerin, fantezilerin kayıt altına alınmasından bilince ve kurmacaya dair bir içgörü çıkacağını bekliyor insan ister istemez. Ancak sonuna geldiğimizde Bilişsel Bilimler kongresinin kapanış konuşmasını yapan yazar Helen karakterinin ağzından yazılmış olan düşünceler ne yazık ki son derece sıradan bir benlik güzellemesi, benliğin biricikliğini de sanatsal yapıtın benzersizliği üzerinden vasat bir şekilde yapıyor. O zaman da geriye ne kalıyor diye düşünmeden edemiyorum…
Eğer bir romanın tamamını dönüp yeniden okumak istiyorsam bu muhteşem bir şeydir benim için. Ve bu tür kitaplardan çok az vardır… Genellikle sevdiğim romanların belirli bölümleri vardır, onları yeniden okumaktan çok zevk alırım. Bu romanda da öyle bir bölüm var aslında. Ralph’ın araştırma laboratuarlarını gezdirirken Helen’e büyük bir duvar resmi aracılığıyla yapay zeka ve bilişsel bilimlerdeki temel konuları ve düşünce deneylerini anlattığı sahne. Hemen hemen tamamı Aklın G’özü kitabında bulunan tüm o ilginç yaklaşımların kurgusal bir resim üzerinden anlatılması gerçekten de güzel bir buluş. Hatta bütün o ‘Çin Odası’, ‘Renkbilimci Mary’, ‘Bir Yarasa Olmak Nasıl Bir Şeydir’ konularını Helen’in yaratıcı yazarlık sınıfında yazma ödevi olarak vermesi de güzel bir fikirdi. Ama o ödev metinlerin romanın içinde okunması o kadar da etkili olmadı.
Yine de David Lodge’un işlek ve mizah dozu yüksek anlatımı çağımız entelektüelinin özel yaşamını zekice ortaya koyuyor; romanı okumakta yarar var.
Düşünce Balonları, David Lodge, Ayrıntı Yayınları. (Özgün ismi: Thinks…)
Reklamlar

2 comments

  1. >“Düşünce Balonları” tavsiyeniz üzerine okuduğum kurgusuyla beni şaşırtan bir kitap. Dediğiniz gibi Ralph hınzır bir karakter. Böyle kitaplar hakkında insan konuşmadan edemiyor: Everest‘ten yeni çıkan “Amerika’nın Yanık Çocukları gibi. J. Safran Foer’ın kitapta yer alan dokunaklı öyküsü, “Kalp Hastalığı İçin Noktalama İşaretleri Kılavuzu”, şekil itibariyle sıra dışı bir hikâye. Kitabın önsözünde Zadie Smith, Foer’ın hikayesinin altını özellikle çizmiş. Aslında kitabı henüz bitirmedim ancak bu hikâye için bile alınmaya değer. Mutlaka okunmalı.

    Beğen

  2. >"Düşünce Balonları"(Thinks) tavsiyeniz üzerine okuyacağım bir kitaptır.Helen bilimden bihaber bir romancı olduğu için daha yakın sanki bana.Diyaloglarına ve düşgücüne güveniyorum bu kitabın.

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s