TÜRKİYE’NİN 150 YILI: TARİH, TOPLUM VE EDEBİYAT

Tarih ve edebiyat bir arada… 7 Hafta sürecek. Her hafta bir buçuk saat tarih ve hemen ardından bir buçuk saat o tarihsel dönemin edebiyatının anlatılacağı program 12 Nisan’da başlıyor.

Modern Türkçe edebiyat 19. yüzyılın ikinci yarısından günümüze Türkiye’nin içinden geçtiği tarihsel süreçler ve toplumsal dönüşümlerle yoğun etkileşimini sürdürmüştür. İmparatorluktan ulus devlete geçiş sürecinin izleri ve buna koşut olarak yaşanan modernlik deneyiminin bireysel ve toplumsal kimlik inşasındaki rolü edebiyat metinlerinde tematik ve biçimsel arayışlarla görünür olur.

Bu programda paralel bir yapı izlenerek bir yandan Türkiye’nin 150 yıllık zaman dilimindeki tarihsel ve toplumsal dönüşümleri tartışılacak; bir yandan da 150 yıllık edebiyat birikiminin öne çıkan eserleri, edebi süreçlerin dönüm noktaları, kırılmalar ve sürekliliklerle, tematik ve biçimsel arayışlarla birlikte incelenecektir.

Kimler katılabilir:
Tarih ve edebiyata ilgi duyan herkes.

Mekân, Gün ve Saatler:
Uçaksavar Kampüsü, Salı, 18:30-21:30 (Toplam 21 saat)

Ücret:
Tam 750 TL (KDV dahil) // Öğrenci & Öğretmen 550 TL (KDV dahil)

Kayıt ve Detaylı Bilgi:
BÜYEM, (0212) 257 31 27-28

NH.jpg

PROGRAM

1. HAFTA, 12 Nisan Salı, 18:30-21:30

Tanzimattan Cumhuriyete Modernlik ve Milliyetçilik, Cengiz Kırlı

Bu derste 1840’lı yıllardan 1923’e kadar geçen dönemde Osmanlı modernleşmesinin toplumsal dokuda yarattığı dönüşümler ele alınacak; modernleşme deneyiminin toplumun farklı katmanları arasında kırt/kent, Müslüman/gayrımüslim, muhafazakâr/liberal gibi çok sayıda ikilik üzerinden nasıl deneyimlendiği ve ne tür ayrışmalara yol açtığı tartışılacaktır.

İdeolojik Bir Aygıt Olarak Edebiyattan Özerk Bir Edebiyata Doğru, Veysel Öztürk

Siyasal, ekonomik, teknolojik, mali, askerî vb. alanları kapsayan Osmanlı modernleşmesinin ayrılmaz bir parçası olan Osmanlı-Türk edebiyatında yenileşme, bu modernleşme paradigmasıyla uyumlu olarak başlangıçta edebiyata toplumsal ve politik işlevler yüklenerek tasarlanır. İlk edebî ürünlerde belirginleşen bu işlevsellik karşısında, sanat estetiğini merkeze alan özerk edebiyat anlayışının on dokuzuncu yüzyıl sonuna doğru önem kazandığı görülür. Bu derste, Osmanlı-Türk edebiyatının “Hürriyet Kasidesi”,İntibah, “Makber” gibi kurucu metinleri ile Aşk-ı Memnu, Mai ve Siyah,  “Elhan-ı Şita”, “Sis”, “O Belde” gibi özerk edebiyat fikrinden hareketle yazılmış metinler ele alınacak, böylece Osmanlı edebî modernleşmesi hakkında genel bir bakış açısı kazandırılacaktır.

2. HAFTA, 19 Nisan Salı, 18:30-21:30

Türkiye’de Ulus Devletin İnşası ve Yeni Rejimin Eleştirisi, Nadir Özbek

Bu derste Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalandığı ve yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu dönemin siyasal ve düşünsel atmosferi dünya/tarihsel bir bağlam içinde incelenecektir. İmparatorlukların sonu, ulus devletlerin inşası, sosyalizm, Avrupa-Dünya Devrimi, milliyetçilikler, devrimlerin doğuya kayışı ve ulus ötesi enternasyonal ideolojiler tartışılacaktır.

İmparatorluktan Cumhuriyete Milli Edebiyat, Veysel Öztürk

Diğer bütün kültürel kurumlar gibi Türk edebiyatı da yirminci yüzyılın ilk çeyreğinde İmparatorluğun yıkılıp bir ulus devletin inşası ile neticelenen tarihsel dönüşümün mutlak belirleyiciliğiyle şekillenir. Cumhuriyetin bilhassa ilk on yılında memleket edebiyatı olarak görünür hale gelecek bu değişimin izleri, aslında yüzyılın başından itibaren pek çok edebî üründe görülebilir. Bu derste, Osmanlı yeni edebiyat birikimine dayanan ve 1930’lara kadar Türkçe edebiyatta kabul gören “milli edebiyat” hareketi “Cenge Giderken”, “Primo Türk Çocuğu”, Ateşten Gömlek, “Han Duvarları,” Yaban gibi metinlerle ele alınacak, bu eserlerin ulus devlet ve çağdaşlaşma söyleminin üretimine nasıl katkıda bulundukları üzerinde durulacaktır.

3. HAFTA, 26 Nisan Salı, 18:30-21:30

Türkiye’de Kırsal Dönüşüm ve Göç, Zafer Yenal

1950’li yıllarda Türkiye’de tarımsal yapılar ve kırsal alan ciddi bir dönüşüm dönemine girdi. Tarım teknolojilerinin modernleşmesine paralel olarak artan üretim ve üretkenlik, tarımsal ürünlerde metalaşma ve ticarileşmeyi artırdı. Etkileri günümüze kadar devam eden dönüşümlerin en önemli toplumsal sonuçları arasında köyden kente göç ve artan şehirleşme yer almaktadır. Bu derste, söz konusu süreç sosyal, siyasi ve kültürel sonuçlarıyla birlikte ayrıntılı bir şekilde tartışılacaktır.

Toplumcu Gerçekçi Edebiyatta Ezenler ve Ezilenler, Zeynep Uysal

1950’lerden itibaren Türkiye’de  adaletsiz düzene ve sömürüye karşı edebiyatta bir isyan başladı. Daha önce Sabahattin Ali ve Nâzım Hikmet’in ilk örneklerini verdiği bu edebi yaklaşım 1950-1980 yılları arasında özellikle romanı etkisi altına alan toplumcu gerçekçilik oldu. Bu derste 1980’lere kadar Türkçe edebiyatta ana akımı oluşturan ve edebi üretimin yanı sıra eleştiri yöntemlerini de etkisi altına alan toplumcu gerçekçiliğin şiir, roman ve öyküdeki yansımaları ele alınacak; sınıfsal çatışmanın büyük oranda ezen/ezilen, köy/kent gibi karşıtlıklar üzerinden görünür olduğu örnekler tartışılacaktır. Sabahattin Ali, Nâzım Hikmet, Orhan Kemal, Yaşar Kemal, Attilâ İlhan, Firuzan, Sevgi Soysal ele alınacak yazar ve şairlerdir.

4. HAFTA, 3 Mayıs Salı, 18:30-21:30

Modernlik, Büyüyen Şehir ve Şehirlilik, Barış Büyükokutan

Kentin fiziksel yapısındaki dönüşümlerin insan bilincinde yaptığı devrim sosyolojik kuramın önemli bir parçasıdır. Bu derste 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyılın ilk yarısında yazılmış bu kuramlar incelendikten sonra bu dönüşümlerin Türkçe edebiyattaki yansımalarının niçin 1950leri bulduğu tartışılacaktır.

Şehri Arşınlayanlar: Edebiyatta Şehirli Bireyin Hikâyesi, Olcay Akyıldız

Türk edebiyatında şehrin sokaklarında yürüyen bireyi belki de ilk defa Necip Fazıl Kısakürek’in “Kaldırımlar” şiirinde görünür. Sait Faik’in “Lüzümsuz Adam” hikayesinden İkinci Yeni’nin modern şehirle baş etmeye çalışan modernist şiirine uzanan bir yelpazede ise 1950lerden itibaren değişen şehir hayatının izlerini edebiyatta da bulmak mümkündür.  Bu derste birbirinden çok farklıymış gibi görünen iki romanı Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur’u ve Yusuf Atılgan’ın Aylak Adam’ı merkeze alınarak kurmaca ve şiirde modern bireyin şehirle kurduğu ilişki sorunsallaştırılacaktır.

5. HAFTA, 10 Mayıs Salı, 18:30-21:30

1960’lardan 2010’lara Türkiye’de Cinsiyet ve Cinsellik, Cenk Özbay

Bu derste, dünyanın farklı yerlerinde 1960lardan itibaren gelişmekte olan yeni toplumsal cinsiyet mücadelesinin Türkiye’de nasıl karşılık bulduğu ve son yarım yüzyılda Türkiye’de kadın-erkek eşitliğinin geçirdiği evrim, Feminist düşünce ve hareketin Türkiye’de gelişmesi ve mücadeleleri, 1980 sonrasında oluşan yeni kamusal alanın önemli bileşenlerinden biri olarak aile, öznellik ve cinsiyet kavramlarının tartışılması, hakim erkeklik fikirlerinin sorgulanması ve cinsel azınlıkların kimlikleşmesi süreçleri incelenecektir.

Yerleşik Edebiyata Meydan Okumalar: Türkçe Edebiyatta Modernist Kurmaca, Halim Kara

Bu derste Türkçe edebiyatta “yüksek modernizm” olarak tanımlanabilecek kurmaca metinler incelenecektir. 1940larda Ahmet Hamdi Tanpınar ile başlayan ancak uzun yıllar hâkim toplumcu gerçekçi edebiyat anlayışının gölgesinde kalan modernist kurmacanın önde gelen yazarlarının (Oğuz Atay, Yusuf Atılgan, Leyla Erbil, Sevim Burak ve Vüs’at O. Bener gibi) eserleri ele alınacaktır.  Bu yapıtlarda modernist kurmacanın biçimsel (bilinç akışı, parçalanmış kurgu, deneysellik, metinlerarasılık vs.) ve tematik (yabancılaşma, merkezden kopuş, iktidarı “öteki”ne bırakma, acı çekmecilik, işlevsiz birey vs.) özelliklerinin izleri sürülecektir.

6. HAFTA, 17 Mayıs Salı, 18:30-21:30

Dil, Temsil ve Türkiye’de Popüler Kültür, Bülent Küçük

Bu derste temel semiology/göstergebilim kuramları tanıtıldıktan sonra Türkiye’de 1990 sonrasında gittikçe yaygınlaşan dizi ve film üzerine yapılan çalışmalardan örneklerle kamusal alanın ve bununla ilişkili kolektif tahayyüllerin nasıl dönüştüğü tartışılacaktır.

Değişen Temsil Biçimleri ve Postmodernist Edebiyat, Zeynep Uysal

1980’den sonra Türkiye’de edebiyatın apolitikleştiği yaygın kanısının aksine bu dönemde edebiyatın politik olma biçimlerinin değiştiği gösterilmeye çalışılacaktır. 80ler ve 90lar dünyadaki ve Türkiye’deki devasa dönüşümlerin, sosyal, kültürel ve siyasi süreçlerin izlerinin postmodernist edebiyat biçimleriyle görünür kılındığı yıllardır. Gerçekliğin temsili fikri yerini çok sesli, çok söylemli, parçalı bir gerçeklik yanılsamasına bırakır. Bu derste postmodernist roman ve öykünün Türkçe edebiyattaki örnekleri Orhan Pamuk, Latife Tekin, Bilge Karasu gibi yazarların eserlerinden parçalarla incelenecektir.

7. HAFTA, 24 Mayıs Salı, 18:30-21:30

Kentsel Dönüşüm ve Neoliberalizm, Biray Kolluoğlu

1980 sonrası İstanbul’un mekânsal ve sosyal dönüşümü yine aynı dönemde Türkiye’nin ve dünyanın içinden geçtiği makroekonomik ve siyasi dönüşüm içerisine oturtularak tartışılacaktır. Bu çerçevede derste, bugünü yakından etkileyen sosyal ve sınıfsal ayrışmalar, korunaklı mekanların çoğalması, kamusal alanların kaybolması, üretimin görünmez tüketimin görünür kılınması, şehir dinamiklerinin değişmesi gibi konular ele alınacaktır.

Yabancılaşma ve Yeni Arayışlar, Murat Gülsoy

Oğuz Atay ve Yusuf Atılgan’ın açtığı yoldan biçimlenen bir damar 2000’li yıllarda etkili bir edebiyat tavrı ortaya koymaya başladı. Bu yaklaşımı örneklemek amacıyla Barış Bıçakçı’nın Bizim Büyük Çaresizliğimiz,  Ayhan Geçgin’in Uzun Yürüyüş ve Ayfer Tunç’unDünya Ağrısı romanları incelenecektir. Bireysel deneyimin ayrıntılı analizi ile toplumsal ve siyasal olanın nasıl ele alındığı ve bu çerçevede geliştirilen yeni anlatım biçimleri tartışılacaktır.

ÖĞRETİM KADROSU

  • Cengiz Kırlı, Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü
  • Veysel Öztürk, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
  • Nadir Özbek, Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü
  • Zafer Yenal, Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü
  • Zeynep Uysal, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
  • Barış Büyükokutan, Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü
  • Olcay Akyıldız, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
  • Cenk Özbay, Boğaziçi Üniversitesi Turizm İşletmeciliği Bölümü
  • Halim Kara, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
  • Bülent Küçük, Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü
  • Biray Kolluoğlu, Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü
  • Murat Gülsoy, Boğaziçi Üniversitesi Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s